พระนารายณ์มหาราช

พระนารายณ์มหาราช

พระนารายณ์มหาราช เป็นพระมหากษัตริย์รัชกาลที่ 27 แห่งกรุงศรีอยุธยาและเป็นกษัตริย์องค์ที่ 4 และองค์สุดท้ายของราชวงศ์ปราสาททอง

พระนารายณ์มหาราช หรือสมเด็จพระรามาธิบดีที่ 3 หรืออีกชื่อหนึ่งคือสมเด็จพระรามาธิบดีศรีสรรเพชญ์ทรงเป็นพระมหากษัตริย์ไทยในสมัยอยุธยารัชกาลที่ 27 แห่งราชวงศ์ปราสาททอง ประสูติเมื่อวันจันทร์เดือนยี่ปีวอก พ.ศ. 2175 เป็นพระราชโอรสในพระเจ้าปราสาททองกับพระนางเจ้าสิริธิดา หลังจากที่ได้รับการเลี้ยงดูจากพระราชเทวีแล้วพระองค์มีพระราชมารดาคือกรมหลวงโยธาทิพย์ทรงอุปถัมภ์ตั้งแต่ยังทรงพระเยาว์คือเจ้าแม่วัดดุสิต ญาติห่าง ๆ ของพระเจ้าปราสาททองและพระตำเปรมซึ่งระบุว่าเป็นพระญาติของสมเด็จพระนารายณ์เช่นกัน

พระนารายณ์มหาราช

สมเด็จพระนารายณ์มหาราช ทรงเป็นพระอนุชาร่วมกับเจ้าฟ้าไชย และยังมีพระมหากษัตริยาธิราช (เจ้าฟ้าน้อย) เจ้าฟ้าน้อยพระไตรภูวนารถวงศ์พระทอง และอินทราชาซึ่งในพระราชพงศาวดาร กรุงศรีอยุธยาได้ระบุไว้ว่า เมื่อครั้งสมเด็จพระนารายณ์เสด็จมาประสูตินั้น ญาติของเขาเห็นลูกชายสี่คน พระราชบิดาจึงโปรดเกล้าฯ พระราชทานนามว่าพระวิษณุกรรม แต่ในอีกด้านหนึ่งจากคำให้การของคนกรุงเก่าและคำให้การของขุนหลวงห้าวัดกล่าวว่าเมื่อเกิดเพลิงไหม้ ที่พระที่นั่งมังคลาภิเษก พระราชโอรสจึงไปช่วยดับ ไฟ คนในละแวกนั้นเห็นลูกชายมีแขนสี่ข้าง จึงพากันตั้งชื่อว่าวิษณุ

รัชสมัยของพระวิษณุ สมเด็จพระนารายณ์ทรงมีส่วนสำคัญในรัชสมัยของสมเด็จพระศรีสุธรรมราช ร่วมมือกับสมเด็จพระศรีสุธรรมราชาเพื่อแย่งชิงราชสมบัติจากเจ้าฟ้าไชย ซึ่งเป็นพระราชธิดาของพระองค์เองหลังจากยอมให้ขึ้นครองราชย์แล้วสมเด็จพระศรีสุธรรมราชทรงแต่งตั้งสมเด็จพระนารายณ์ให้ดำรง ตำแหน่งอุปราช และให้ไปอยู่ที่วังศักดิ์สิทธิ์ หลังจากที่สมเด็จพระศรีสุธรรมราชาครองราชย์ได้เพียง 2 เดือนพระองค์ก็เสวยราชสมบัติจากพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว

พระองค์ดำ

วิษณุสิ้นพระชนม์ สมเด็จพระนารายณ์มหาราชเสด็จสวรรคตเมื่อวันที่ 11 กรกฎาคม พ.ศ. 2231 ในพระราชวังสุทธาสวรรค์สมเด็จพระนารายณ์ราชนิเวศน์จังหวัดลพบุรีรวมระยะเวลาครองราชย์ 32 ปีพระชนมายุ 56 พรรษา

วันสมเด็จพระนารายณ์มหาราช
สมเด็จพระนารายณ์มหาราช จัดขึ้นประมาณเดือนกุมภาพันธ์ของทุกปี เพื่อรำลึกถึงพระมหากรุณาธิคุณ ของสมเด็จพระนารายณ์มหาราชที่มีต่อลพบุรี และประเทศชาติ เนื่องจากลพบุรีเป็นเมืองที่ 2 ในขณะนั้นพระองค์ท่านประทับที่นี่เกือบตลอดปี เฉพาะช่วงหน้าฝนเท่านั้นที่จะไปเที่ยวอยุธยา

ภายในงานมีกิจกรรมมากมาย เช่น การแสดงแสงสีเสียง การสาธิตวิถีชีวิตไทย วังนารายณ์ปาร์ตี้กลางคืน การละเล่นของเด็กไทย (จุกกะลาโกเปีย) และความบันเทิงแบบดั้งเดิม และการออกร้านจำหน่ายสินค้าพื้นเมือง สถานที่ตั้งอยู่ในบริเวณพระตำหนักนารายณ์ราชนิเวศน์จังหวัดลพบุรี

ก่อนที่จะมาเป็นงานแผ่นดินสมเด็จพระนารายณ์ ชาวลพบุรีเคยมีงานประเพณี “ งานวัง” โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อจัดหารายได้เพื่อก่อสร้างพระบรมราชานุสาวรีย์สมเด็จพระนารายณ์มหาราช ในสมัยจอมพลป. ต่อมาได้มีการวางศิลาฤกษ์เมื่อวันที่ 21 กุมภาพันธ์ 2505 โดยพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช เสด็จพระราชดำเนินทรงเปิดเมื่อวันที่ 16 กุมภาพันธ์ 2509

สมเด็จพระนารายณ์มหาราช เกิดขึ้นจากแนวคิดของชมรมอนุรักษ์โบราณวัตถุ และสิ่งแวดล้อมจังหวัดลพบุรีโ ดยมีนายเจ้าวัสดิ์ลาภาผู้ว่าราชการจังหวัดลพบุรีในขณะนั้น เพื่อเฉลิมพระเกียรติสมเด็จพระนารายณ์มหาราชในการสร้างเมืองลพบุรีให้เจริญรุ่งเรือง การจัดงานครั้งแรกชื่อ งาน “นารายณ์รำลึก” ต่อมาเปลี่ยนชื่อเป็น “งานแผ่นดินสมเด็จพระนารายณ์” เดิมกำหนดจัดขึ้นในวันที่ 21-22 ตุลาคม 2521 แต่เกิดวิกฤตอุทกภัยในจังหวัดลพบุรี จึงต้องเลื่อนออกไปเป็นวันที่ 17-18 กุมภาพันธ์ พ.ศ. พ.ศ. 2522 แทน

พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติ สมเด็จพระนารายณ์ ตั้งอยู่ภายใน พระนารายณ์ราชนิเวศน์ เขตตำบลท่าหิน อำเภอเมืองลพบุรี จังหวัดลพบุรี

ประวัติศาสตร์
สมเด็จพระนารายณ์ราชนิเวศน์ เป็นพระราชวังที่สมเด็จพระนารายณ์มหาราชโปรดเกล้าฯให้สร้างขึ้นเมื่อ พ.ศ. 2209 บนเนื้อที่ 41 ไร่ในจังหวัดลพบุรีเพื่อใช้เป็นที่พักสำหรับล่าสัตว์ ข้าราชการและผู้เยี่ยมชมเมือง ทรงประทับอยู่ที่พระราชวังเป็นเวลา 8-9 เดือนในช่วงปลายรัชกาลและถึงแก่อนิจกรรม ณ พระที่นั่งสุทไธสวรรย์เมื่อวันที่ 18 กรกฎาคม พ.ศ. 2331 หลังจากสมเด็จพระนารายณ์มหาราชสวรรคต วังสมเด็จพระนารายณ์ร้าง จนกระทั่งในรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฏเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดให้บูรณะวังสมเด็จพระนารายณ์มหาราช และสร้างพระราชมณเฑียรใหม่ในปี พ.ศ. 2399 และพระราชทานนามว่า ” สมเด็จพระนารายณ์ราชนิเวศน์และทางราชการใช้เป็นศาลากลางและต่อมาสมเด็จกรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ได้จัดตั้งพิพิธภัณฑ์ขึ้น ณ พระที่นั่งจันทรพิศาลใน พระนารายณ์ราชนิเวศน์เมื่อวันที่ 11 ตุลาคม พ.ศ. 2467 เรียกว่าพิพิธภัณฑ์ลพบุรีและในปี พ.ศ. 2504 ได้ประกาศเปลี่ยนชื่อ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติสมเด็จพระนารายณ์ปัจจุบันมีการจัดแสดงงานศิลปะและโบราณวัตถุตามอาคารและพระราชวังต่างๆภายในพิพิธภัณฑ์มีมากกว่า 1,864 รายการ

จัดแสดง
พระที่นั่งมงกุฏพิมาน

พระที่นั่งพิมานมงกุฏเป็นอาคาร 3 ชั้น สร้างในสมัยพระบาทสมเด็จพระมงกุฏเกล้าเจ้าอยู่หัว เป็นสถาปัตยกรรมจีน ในฐานะที่อยู่อาศัยส่วนตัวปัจจุบันมีนิทรรศการถาวร 7 นิทรรศการรวมถึงนิทรรศการถาวร 2 นิทรรศการซึ่งเป็นสมัยก่อนประวัติศาสตร์ นภาคกลาง ลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยาเมื่อประมาณ 3,500 – 4,000 ปีมาแล้วจัดแสดงโบราณวัตถุ ที่ค้นพบจากการขุดค้น ที่แหล่งโบราณคดี ในจังหวัดลพบุรี ได้แก่ แหล่งโบราณคดีบ้านท่าแคแหล่งโบราณคดีบ้านโคกหม้อ แหล่งโบราณคดีบ้านดงมะรุมบ้านพรหมทินใต้ และแหล่งโบราณคดีบ้านโป่งมะนาว เช่น โครงกระดูกมนุษย์ภาชนะดินเผาเครื่องโลหะ และเครื่องประดับที่ทำจากหิน และเปลือกหอย เป็นต้น นอกจากนี้ยังมีห้องนิทรรศการทางโบราณคดีบ้านท่าแค จ.ลพบุรีที่มีอายุประมาณ 3,500 – 1,000 ปี

พระที่นั่งพิมานมงกุฏชั้น 1
อารยธรรมลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยาตั้งแต่ 700 ถึง 1400 ปีก่อนคริสตกาลจำแนกเป็นเมืองและการตั้งถิ่นฐาน และปัจจัยยังชีพของอักขระ – ภาษาศาสนสถานและความเชื่อ จากหลักฐานที่เป็นโบราณสถานสมัยทวารวดีที่พบในจังหวัดลพบุรี ปูชนียวัตถุที่สำคัญ ได้แก่ พระพุทธรูปพระพิมพ์เทวรูปของศาสนาพราหมณ์ – ฮินดูเหรียญดวงตราศิลาจารึก ฯลฯ
พระที่นั่งพิมานมงกุฏชั้น 2
มีการจัดแสดงนิทรรศการถาวรเกี่ยวกับประวัติศาสตร์และศิลปะในภาคกลางของประเทศไทยสี่รายการ อายุราวพุทธศตวรรษที่ 16 – 18 หรือช่วงที่มีอิทธิพลต่อศิลปะขอมโบราณวัตถุที่สำคัญ ได้แก่ ทับหลังพระพุทธนาคและเศียรพระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวรเกี่ยวกับประวัติศาสตร์ศิลปะในประเทศไทยจัดแสดงศิลปะประเภทต่างๆที่พบในภูมิภาคต่างๆในประเทศไทยราวพุทธศตวรรษที่ 11 คือ ศิลปะลพบุรีศิลปะสุโขทัยและศิลปะในคาบสมุทรภาคใต้ของประเทศไทย (ศิลปะศรีวิชัย) ศิลปะทางภาคเหนือศิลปะล้านนาและศิลปะในภาคตะวันออกเฉียงเหนือของประเทศไทยเป็นต้นการจัดแสดงเครื่องถ้วยที่พบในประเทศไทย จัดแสดงเครื่องถ้วยต่างๆ ทั้งที่ผลิตในประเทศไทยและโบราณวัตถุศตวรรษที่ 20 เป็นต้นมา (กรมศิลป์อยุธยา – รัตนโกสินทร์) โบราณวัตถุที่สำคัญเช่นพระพุทธรูปบานประตูไม้แกะสลัก ปูนปั้นประดับสถาปัตยกรรมเหรียญผ้าเครื่องเงินเครื่องทองเครื่องถ้วย ฯลฯ
พระที่นั่งพิมานมงกุฏชั้น 3
แต่เดิมเป็นห้องบรรทมของรัชกาลที่ 4 คือพระบาทสมเด็จพระมงกุฏเกล้าเจ้าอยู่หัว ห้องจัดแสดงโบราณวัตถุที่สำคัญ ได้แก่ เสื้อคลุมรูปพระเครื่องนอนเหรียญเครื่องแก้วและชามที่มีสัญลักษณ์มงกุฎ

พระที่นั่งจันทรพิศาล
พระที่นั่งจันทรพิศาลเป็นห้องประชุมเสนาบดีในสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราชมีห้องจัดแสดง 2 ห้อง ได้แก่ เรื่องราวพระราชประวัติสมเด็จพระนารายณ์มหาราชแสดงภาพประวัติศาสตร์ที่สำคัญของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ที่ชาวต่างชาติได้วาดและโบราณวัตถุที่มีอายุในสมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราชรวมถึงการติดต่อกับชาติตะวันตกเช่นดัตช์และโปรตุเกสในสมัยนั้น เกี่ยวกับวัตถุทางศาสนาในพุทธศตวรรษที่ 19 – 24 (สมัยอยุธยา – รัตนโกสินทร์) จัดแสดงธรรมทัศน์, ตาลปัตร, สมุดไทย

ติดต่อเรา

บทความต่อไป

Recent Posts

เรื่องก่อนหน้า

tushy

เรื่องถัดไป

rog

เมนู